W Etiopii obok niedożywienia rośnie problem nadwagi i otyłości, zwłaszcza wśród kobiet w miastach. Przez lata odpowiedzią była głównie edukacja żywieniowa. Europejski projekt TAMMIE oddał aparaty fotograficzne w ręce samych kobiet i połączył ich doświadczenia z analizą polityk. Wyszło na jaw, że zdrowemu jedzeniu przeszkadzają przede wszystkim pieniądze i czas — a na końcu możesz sprawdzić, czy uchwycisz, dlaczego to problem całego systemu.
Etiopia, podobnie jak wiele krajów o niskich i średnich dochodach, mierzy się z tzw. podwójnym obciążeniem niedożywieniem. Obok niedożywienia narasta problem nadwagi i otyłości, szczególnie wśród kobiet mieszkających w miastach. Dotychczasowe polityki skupiały się głównie na niedożywieniu, a ich podstawowym narzędziem była edukacja żywieniowa i zmiana zachowań.
Finansowany z działań „Maria Skłodowska-Curie” projekt TAMMIE spojrzał na to wyzwanie całościowo: szukał wspólnych przyczyn obu problemów, słuchał lokalnych społeczności, analizował istniejące polityki i mapował najważniejsze instytucje.
Badanie skupiło się na grupach najbardziej narażonych: kobietach w wieku rozrodczym i dzieciach poniżej piątego roku życia. Zamiast ankiety zespół sięgnął po metodę PhotoVoice, czyli fotografię partycypacyjną. Kobiety same dokumentowały, z czym mierzą się, żywiąc siebie i swoje dzieci, i same proponowały rozwiązania. Wyniki pokazano na wystawach, w broszurze fotograficznej i w krótkim dokumencie dla decydentów.
„Traktując kobiety jako partnerki w procesie badawczym, a nie jedynie jako jego obiekty, badanie połączyło rzeczywiste doświadczenia z dowodami naukowymi i politycznymi w celu opracowania zaleceń opartych zarówno na dowodach, jak i na codzienności” — wyjaśnia kierowniczka projektu Rebecca Pradeilles, stypendystka MSCA związana z francuskim Narodowym Instytutem Badań nad Zrównoważonym Rozwojem i Międzynarodowym Instytutem Badań nad Polityką Żywnościową.
Najciekawszy wniosek dotyczy rozdźwięku między programami a rzeczywistością. Wiele działań zakłada, że ludziom brakuje informacji. Tymczasem uczestniczki badania wskazywały przede wszystkim bariery finansowe i strukturalne:
„Kobiety z Addis Abeby często podkreślały finansowe i strukturalne trudności związane z wdrożeniem zdrowego sposobu odżywiania, takie jak niewystarczające dochody i ograniczenia czasowe wynikające z nierównego podziału obowiązków domowych, zwłaszcza związanych z opieką nad dziećmi” — mówi Pradeilles.
Same kobiety proponowały tańszą zdrową żywność, wsparcie w społecznościach lokalnych i przepisy ograniczające promocję niezdrowych produktów. Bariery różniły się przy tym w zależności od sytuacji społeczno-ekonomicznej, co oznacza, że jedno uniwersalne rozwiązanie nie wystarczy.
Analiza pokazała, że etiopskie polityki dotyczące żywienia są rozdrobnione i nadal koncentrują się głównie na niedożywieniu. Mapowanie interesariuszy ujawniło złożony układ, w którym działają rząd, darczyńcy, naukowcy i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, i który potrzebuje ściślejszej współpracy. Jako priorytety wskazano odżywianie matek, karmienie piersią oraz rolnictwo uwzględniające kwestie żywieniowe.
Najważniejszym wkładem TAMMIE jest potraktowanie niedożywienia jako problemu systemowego. „Podwójne obciążenie niedożywieniem w Etiopii wynika z powiązanych ze sobą czynników żywieniowych, społecznych, ekonomicznych i instytucjonalnych; w związku z czym należy mu przeciwdziałać poprzez podejście wielosektorowe” — podkreśla kierowniczka projektu.
Skoordynowane działania w ochronie zdrowia, edukacji, ochronie socjalnej i systemach żywnościowych mogłyby ograniczyć zarówno niedożywienie, jak i nadwagę. „Wyniki tych prac posłużą do opracowania międzysektorowego planu działania mającego na celu walkę ze wszystkimi formami niedożywienia w Etiopii” — dodaje Kaleab Baye z Uniwersytetu w Addis Abebie.
Projekt TAMMIE pokazuje, że o tym, co ląduje na talerzu, decydują nie tylko wiedza i wybory jednostki, ale też dochody, czas, warunki w domu i otoczenie. Badanie, w którym kobiety były partnerkami, a nie tylko respondentkami, pozwoliło wskazać bariery, których nie usunie sama kampania informacyjna.
5 pytań · minuta
poleca:
